Biləsuvar rayonu. Ərazisi - 1360 km2. Əhalisinin sayı - 105,1 min nəfər. Yaşayış məntəqələrinin sayı - 1 şəhər və 25 kənd. Əhali sıxlığı – 72 nəfər/km2. Iqtisadi rayon - aran (iqtisadi rayonu). Nəqliyyat vasitəsinin kodu - 12. Telefon kodu – 2529-5-xx-xx. Poçt kodu (Mərkəzi PŞ) - AZ 1300. Biləsuvar rayonu Azərbaycan Respublikasının zəngin tarixi keçmişi olan ərazilərdən biridir. Biləsuvarın qədimliyini sübut edən 10 arxeoloji abidə və orta əsrlərə aid olan memarlıq abidəsi olan Şəhriyar qalası hələ də öz tədqiqatlarını gözləyir. 1288-1290-cı illərdə Qızıl Ordu qoşunlarının Azərbaycana hücumu zamanı Elxani hökmdarı Arqun xanım (1282-1291) hərbi düşərgəsi Biləsuvarda idi. Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasının ikinci cildində Biləsuvar rayonu haqqında verilmiş məlumatda qeyd edilir ki, "Biləsuvar, Piləsuvar - Azərbaycanda şəhər tipli orta əsr yaşayış məntəqəsidir. İran tarixçisi Həmdullah Qəzvininin məlumatına görə Biləsuvaı X əsrdə Büveyhi əmiri Piləsuvar saldırmışdır". XIV əsr feodal çəkişmələri nəticəsində tənəzzülə uğrayan Biləsuvar şəhəri 1828-ci il Türkmənçay müqaviləsinə əsasən iki hissəyə bölündükdən sonra bir hissəsi İranda qalmışdır. Rusiya imperiyası daxilin-də qalan hissəsinin əhalisi 1914-cü ildə Rusiya imperiyası cənub sərhədlərini keçilməz etdikdən sonra səhəddən 20-40 km kənarda ruslar üçün salınmış yaşayış məntəqələrinə və digər ərazilərə köçürülmüşdür. Nəticədə vaxtilə Rusiyadan köçürülmüş əhalinin məskun-lşdığı Puşkin qəsəbəsi mərkəz olmaqla 1930-cu ildə Biləsuvar rayonu təşkil edilmişdir. 1938-ci ildə Biləsuvar adı dəyişdirilərək Puşkin rayonu adlandırılmışdır. 1963-cü ildə ərazisi Cəlilabad rayonu ilə birləşdirilmiş, 1964-cü ildən isə yenidən müstəqil rayon olmuşdur. SSRİ dövləti dağıldıqdan sonra 1991-ci ildən onun tarixi adı özünə qaytarılaraq Biləsuvar adlandırılmışdı. Sabir Nəsiroğlu adlı müəllifdən şərq aləminin tarixini və mədəniyyətini öyrənən "Həmşəhri" cəmiyyəti tərəfindən nəşr olunmuş "Sehrli diyarın sirri" adlı qısaldılmış tarixi monoqrafiyasında və "Həməşəradan gələn səslər" kitabında Biləsuvarın taixi ilə bağlı maraqlı məlumatlar çoxdur. Müəllif tarixi mənbələrə istinad edərək yazır ki, Muğanda xəzərlər, massagetlər və s. tayfalarla yanaşı bilyər və suvarlar da yaşamışdır. O, belə bir nəticəyə gəlir ki, Biləsuvar iki tayfanın - bolqar və suvarların cəmlənib düşmən qarşısında qəhrəmancasına vuruşduğu yer mənasını verir. Daha sonra müəllif qeyd edir ki, "Atlı əsgərlərin və çaparların keçid yeri" toponimi Biləsuvarın toponiminə uyğun gəlir. Biləsuvar toponimin "Belə", "Su", "Var" sözlərindən yarandığını qeyd edənlər də var. Yerli əhali də bu fikrə daha çox üstünlük verir. Bu gün Biləsuvar müstəqil Azərbaycanın inkişaf etmiş yaşayış məntəqələrindən sayılır. Biləsuvar rayonu-nun ərazisi Muğan düzünün cənub-qərb və cənub hissəsini tutur. Ərazisi şimaldan İmişli rayonu ilə 53 km, şimal-qərbdən Saatlı rayonu ilə 23 km, Sabirabad rayonu ilə 20 km, şərqdən Salyan rayonu ilə 23 km, Neftçala rayonu ilə 4 km, cənubdan Cəlil-abad rayonu ilə 54 km, qərbdən isə İran İslam Republikası ilə 64 km məsafədə həmsərhəd olmaqla, ümumi sərhəd dairə-sinin uzunluğu 241 km-dir. Biləsuvar beynəl-xalq gömrük keçid məntəqəsi rayon ərazisində yerləşir. Rayonun ərazisi 1360 kv. kilometrdir. Tarixi araşdırmalar göstərir ki, Biləsuvar rayonunun ərazisindən keçən indiki Bolqar çayı kimi tanınan Biləsuvar çayı bir neçə adla adlandırılmışdır. İran ərazisində bu çayı cürbəcür - Şənbəçay, Adnabazarçay, Bəylər çayı, Şirinsu, Qələbə çayı və s. kimi adlandırmışlar. Amma rəsmi xəritələrdə bu çayın adı həmişə Bolqar çayı kimi göstərilir.
» » Bir ailənin vətən eşqi - Fotolar

Bir ailənin vətən eşqi - Fotolar


Abdullayevlər ailəsi Biləsuvar şəhərində yaşayır, ailə başçısı mərhum Abdulla kişinin halal süfrəsində böyüyən övladlarından Əlövsət Abdullayev 3 oğul atasıdır. O, birinci Qarabağ müharibəsində qardaş itkisini yaşayıb. Atəşkəsin elan olunmasına sayılı günlər qalmış Qarabağda gedən qanlı döyüşlərdə sonbeşik qardaşı Seymurun itkin düşməsi xəbəri bütün ailəni sarsıtdı. Qəlbində övlad həsrəti, övlad niskili gəzdirən Rəbiyyə ana elə o niskillə, kədərlə qol boyun köç etdi, bu dünyadan. Ömrünün son günlərində "Seymurumun sağ olmasından bir xəbər yoxdursa, şəhid balamla cənnətdə Allah qovuşdursun məni" deyirmiş, dərdli ana. Ruhun şad olsun, Ana! Bu gün oğlunun qanı yerdə qalmadı, torpaqlarımız mənfurlardan alındı. Qarabağ Azərbaycandır!

... Elməddin, Kənan, Tural Abdullalı. Bəli, Əlövsət Abdullayevin ocağında l Qarabağ savaşının atəşkəs dövründən sonrakı illərdə dünyaya göz açan bu oğullar böyüdükcə əmiləri Seymurun mənfur qonşularımızla müharibədə (itkin) şəhid olmasını biləcək, səbirsizliklə onun qisas zamanını gözləyəcəklərmiş. Bir zamanlar bibi və əmilərin nazına, dəcəlliklərinə dözdükləri qardaş oğulları quş qanadlı illər ötdükcə Vətənin müdafiəsində iştirakından qürur duyacaqmışlar.

Böyük qardaş Elməddinin həqiqi hərbi xidmət dövrü 2016-cı ilin aprel döyüşlərinə təsadüf edib. Döyüşlərdə başından ciddi xəsarət alıb. Qəlpə yaraları sağalsada, başından aldığı travmanın ağrı-acısı, hələ də çıxarılmamış kiçik qəlpə qırıqları onunla yoldaşdır. Elməddin xidmətdən qazi kimi geri dönərkən, əmimin qisasını mən aldım - deyəndə, balaca qardaşlar, onlara da belə fürsətin qismət olmasını Allahdan arzulamışlar.

Kənan, Tural da müddətli həqiqi hərbi xidmətlərinə yollanır, cəbhə bölgəsində yerləşən hərbi hissələrdə xidmətlərini nümunəvi başa vururlar. Tərxis olunduqdan sonra qısa müddətdə evlərinə dönüb, ata,ana xeyir duasını alaraq, paytaxtdakı gizirlik kurslarına qatılırlar. İxtisaslara yiyələndikdən sonra, gizir qardaşların qeyrət, şərəf dolu səngər həyatı yenidən başlayır.

1998-ci il təvəllüdlü gizir Kənan Əlövsət oğlu Abdullalı Vətən müharibəsi başlayanda Goranboy rayonundakı “N” saylı hərbi hissədə tağım komandirinin müavini idi. Ağdam istiqamətində düşmən mövqelərinin darmadığın edilməsində böyük şücaət göstərir. 19 oktyabrda, Ağdamın Qaradağlı kəndi uğrunda gedən qanlı döyüşlərdə xain düşmənin snayperdən açdığı dəqiq atəşlə Kənan sağ gözündən yaralanır. Gözündən dəyən güllə həmin nahiyədə qulağını da dəlib keçir. Ağır durumda olan Kənan buna baxmayaraq, bir müddət döyüş mövqeyindən geri çəkilmək istəmir. Silahdaşlarının ciddi təkidi ilə hospitala təxliyə olunur. Kənanın səhhəti hələ də normallaşmayıb. Gəncə və Bakı şəhərlərində ayr-ayrı vaxtlarda 3 dəfə gözundən və qulağından cərrahiyə əməliyatları keçirib. Sağ gözünün nurunu itirən Kənanın 4-cü cərrahiyə əməliyyatına da zərurət var. Amma bu əməliyyatdan sonra da igidimizin gözünə nur gəlib,gəlməyəcəyi yenədə sual altındadır.

Vətən müharibəsində göstərdiyi rəşadətlərə görə, Kənan Abdullalı Prezident İlham Əliyevin imzaladığı sərəncamla “Cəsur döyüşçu”, “Ağdamın azad olunmasına görə” medalları ilə təltif edilib.

Kiçik qardaş, 1999-cu təvəllüdlü gizir Tural Abdullalı isə ötən ildən Silahlı Qüvvələrimizdə Vətənə şərəflə xidmət göstərir. Türkiyə Cümhuriyyətində hərbi kurslarda da olan bacarıqlı rabitəçi Tural, Vətən müharibəsində çətin döyüş tapırıqlarının öhdəsindən uğurla gəlməyi bacarıb. “Ağdamın azad olunmasına görə” medalı ilə təltif olunub.

Vətən müharibəsi iştirakçısı olan qardaşların bibisi oğlu, bacarıqlı kəşfiyyatçı gizir Sahil Məmişli də düşmən üzərində qələbə çalan qəhrəmanlarımızdan olub. Çox təəssüf ki, Sahil 10 noyabr 2020-ci il tarixdə imzalanan üçtərəfli bəyanatla düşmənin məğlubiyyətə imza atdığı günün səhərisi, erməni diversantlarının xain hücumunu dəf edərkən qəhrəmancasına şəhadətə (11 noyabrda) ucalmışdır.
Hər dəfə canını vətən yolunda fəda edən oğullar haqqıda məlumat əldə edərkən, onların qəhrəmanlığından qürur duyursan. Bu qüruru yaşadan oğulların bir oxşarlığı - sadəliyi, məğrurluğu da adamı heyrətləndirir. Xidmətimiz Vətənə borcumuzdur- deyib, bu haqda çox danışmamağa çalışdılar, Abdullalı qardaşları... .








torpaq
   Şərhlər: 0
Şərh yaz





  • MƏDƏNİYYƏT
  • IDMAN
  • HƏRBİ
  • KRİMİNAL