Biləsuvar rayonu. Ərazisi - 1360 km2. Əhalisinin sayı - 105,1 min nəfər. Yaşayış məntəqələrinin sayı - 1 şəhər və 25 kənd. Əhali sıxlığı – 72 nəfər/km2. Iqtisadi rayon - aran (iqtisadi rayonu). Nəqliyyat vasitəsinin kodu - 12. Telefon kodu – 2529-5-xx-xx. Poçt kodu (Mərkəzi PŞ) - AZ 1300. Biləsuvar rayonu Azərbaycan Respublikasının zəngin tarixi keçmişi olan ərazilərdən biridir. Biləsuvarın qədimliyini sübut edən 10 arxeoloji abidə və orta əsrlərə aid olan memarlıq abidəsi olan Şəhriyar qalası hələ də öz tədqiqatlarını gözləyir. 1288-1290-cı illərdə Qızıl Ordu qoşunlarının Azərbaycana hücumu zamanı Elxani hökmdarı Arqun xanım (1282-1291) hərbi düşərgəsi Biləsuvarda idi. Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasının ikinci cildində Biləsuvar rayonu haqqında verilmiş məlumatda qeyd edilir ki, "Biləsuvar, Piləsuvar - Azərbaycanda şəhər tipli orta əsr yaşayış məntəqəsidir. İran tarixçisi Həmdullah Qəzvininin məlumatına görə Biləsuvaı X əsrdə Büveyhi əmiri Piləsuvar saldırmışdır". XIV əsr feodal çəkişmələri nəticəsində tənəzzülə uğrayan Biləsuvar şəhəri 1828-ci il Türkmənçay müqaviləsinə əsasən iki hissəyə bölündükdən sonra bir hissəsi İranda qalmışdır. Rusiya imperiyası daxilin-də qalan hissəsinin əhalisi 1914-cü ildə Rusiya imperiyası cənub sərhədlərini keçilməz etdikdən sonra səhəddən 20-40 km kənarda ruslar üçün salınmış yaşayış məntəqələrinə və digər ərazilərə köçürülmüşdür. Nəticədə vaxtilə Rusiyadan köçürülmüş əhalinin məskun-lşdığı Puşkin qəsəbəsi mərkəz olmaqla 1930-cu ildə Biləsuvar rayonu təşkil edilmişdir. 1938-ci ildə Biləsuvar adı dəyişdirilərək Puşkin rayonu adlandırılmışdır. 1963-cü ildə ərazisi Cəlilabad rayonu ilə birləşdirilmiş, 1964-cü ildən isə yenidən müstəqil rayon olmuşdur. SSRİ dövləti dağıldıqdan sonra 1991-ci ildən onun tarixi adı özünə qaytarılaraq Biləsuvar adlandırılmışdı. Sabir Nəsiroğlu adlı müəllifdən şərq aləminin tarixini və mədəniyyətini öyrənən "Həmşəhri" cəmiyyəti tərəfindən nəşr olunmuş "Sehrli diyarın sirri" adlı qısaldılmış tarixi monoqrafiyasında və "Həməşəradan gələn səslər" kitabında Biləsuvarın taixi ilə bağlı maraqlı məlumatlar çoxdur. Müəllif tarixi mənbələrə istinad edərək yazır ki, Muğanda xəzərlər, massagetlər və s. tayfalarla yanaşı bilyər və suvarlar da yaşamışdır. O, belə bir nəticəyə gəlir ki, Biləsuvar iki tayfanın - bolqar və suvarların cəmlənib düşmən qarşısında qəhrəmancasına vuruşduğu yer mənasını verir. Daha sonra müəllif qeyd edir ki, "Atlı əsgərlərin və çaparların keçid yeri" toponimi Biləsuvarın toponiminə uyğun gəlir. Biləsuvar toponimin "Belə", "Su", "Var" sözlərindən yarandığını qeyd edənlər də var. Yerli əhali də bu fikrə daha çox üstünlük verir. Bu gün Biləsuvar müstəqil Azərbaycanın inkişaf etmiş yaşayış məntəqələrindən sayılır. Biləsuvar rayonu-nun ərazisi Muğan düzünün cənub-qərb və cənub hissəsini tutur. Ərazisi şimaldan İmişli rayonu ilə 53 km, şimal-qərbdən Saatlı rayonu ilə 23 km, Sabirabad rayonu ilə 20 km, şərqdən Salyan rayonu ilə 23 km, Neftçala rayonu ilə 4 km, cənubdan Cəlil-abad rayonu ilə 54 km, qərbdən isə İran İslam Republikası ilə 64 km məsafədə həmsərhəd olmaqla, ümumi sərhəd dairə-sinin uzunluğu 241 km-dir. Biləsuvar beynəl-xalq gömrük keçid məntəqəsi rayon ərazisində yerləşir. Rayonun ərazisi 1360 kv. kilometrdir. Tarixi araşdırmalar göstərir ki, Biləsuvar rayonunun ərazisindən keçən indiki Bolqar çayı kimi tanınan Biləsuvar çayı bir neçə adla adlandırılmışdır. İran ərazisində bu çayı cürbəcür - Şənbəçay, Adnabazarçay, Bəylər çayı, Şirinsu, Qələbə çayı və s. kimi adlandırmışlar. Amma rəsmi xəritələrdə bu çayın adı həmişə Bolqar çayı kimi göstərilir.
» » “Biz guya hücuma keçirdik?!” - Köçəryan hər şeyi açıqladı

“Biz guya hücuma keçirdik?!” - Köçəryan hər şeyi açıqladı


Rusiyanın “Birinci Kanalı”nda "Pozner" verilişi efirə çıxıb. “Yeni Sabah” bildirir ki, verilişin qonağı Ermənistanın keçmiş prezidenti Robert Köçəryan olub.

Təbii ki, verilişin aparıcısı Vladimir Poznerin verdiyi sualların xeyli hissəsi Ermənistanın Dağlıq Qarabağdakı məğlubiyyəti ilə bağlı olub.

“Müharibədəki ağır məğlubiyyət, cəmiyyətin psixoloji çöküşü, onun ikiləşməsi, fikir ayrılıqları, hətta deyərdim parçalanması, dərin təlatümlər, iqtisadiyyatdakı, idarəetmədəki problemlər... Bax, mən Ermənistandakı mövcud vəziyyəti belə xarakterizə edərdim. Yəni, haqqında müsbət fikir söyləmək mümkün olan bir sahə yoxdur. Heç olmasa nisbətən. Yəni müharibəni necə uduzmaq və ölkəni normal vəziyyətdə saxlamaq olar?”, - deyə R.Köçəryan sual edib.

R.Köçəryan bildirib ki, işləri ilə əlaqədar Moskvadadır və buraya həm də Rusiyanın “Sistema”  AFK investisiya şirkəti İdarə Heyətinin iclasında iştirak etmək üçün gəlib. (Virtualaz.org)
Köçəryan Putinlə Moskvada görüş barədə Poznerin sualına qeyri-müəyyən cavab verib.
İkinci Qarabağ müharibəsinin səbəblərini təhlil edən eks-prezident müharibənin Ermənistanın hazırkı siyasi rəhbərliyinin Azərbaycanla danışıqlar prosesini dalana dirəyən siyasəti üzündən baş verdiyini bildirib: “Erməni tərəfi anlaşılmaz tələblər irəli sürməyə başladı. Danışıqlara "sıfır nöqtədən" başlamağı təklif etdi. Sonra Dağlıq Qarabağın danışıqlarda iştirakına dair tələb irəli sürüldü. Sonra bəyan etdilər ki, Qarabağ Ermənistandır və nöqtə. 

Bundan sonra… hamı hiss edirdi ki, erməni tərəfi danışıqlardan yayınır. Yəni bu, çətin danışıqların məsuliyyətindən yayınmağın bir metodu idi. Çətin danışıqlara məsuliyyətli yanaşmaqdan qaçmaq idi... Bununla yanaşı, son üç ildə ordunun döyüş qabiliyyəti metodiki olaraq məhv edilmişdi. Bu da xeyli dərəcədə indiki hökumətin Ermənistan ordusu qarşısında yaşadığı patoloji qorxu ilə bağlı idi. Orduya inamsızlıq və qorxu ilə yanaşırdılar. Ordu rəhbərliyində qondarma "korrupsiya təmizliyi" başlamışdı. Döyüş komandanlığının aktiv şəkildə dəyişdirilməsi baş verdi. 2,5 ildə iki Baş Qərargah rəisi dəyişdirildi... Müharibə dövründə Ermənistanın uğurlu bir əməliyyatı olmadı, uğursuzluq ardınca uğursuzluq, heç bir döyüşdə qalib gəlmədi…”.

“10 noyabrda imzalanan sülh müqaviləsinin şərtlərinə münasibətiniz necədir” sualına R.Köçəryan belə cavab verib: “Paşinyanın başqa yolu yox idi. Müharibə 44 gün davam etdi. Bütün bu günlərdə ermənilərin “başını yeyirdilər” ki, guya biz qalib gəlirik. Şok məhz bundan qaynaqlandı. Hakimiyyətdəkilər az qala  irəlilədiyimizi deyirdilər. Amma mən nə baş verdiyini bilirdim axı, vəzyyətə bələd olanlar da bilirdilər...
Lakin əhalini elə axmaq yerinə qoymuşdular ki, imzalanan bəyanat Ermənistanda çoxlarını şoka saldı. Bəs biz guya hücuma keçirdik?! Məlum oldu ki, Ermənistan müharibə dövründə bircə dəfə də olsun uğurlu əməliyyat keçirməyib. Uğursuzluq ardınca uğursuzluq…”.

Köçəryan bu qədər acı məğlubiyyətin səbəbini bir daha “Ermənistanda ordunun son üç ildə metodiki şəkildə məhv edilməsində” gördüyünü deyib.

Pozner Köçəryandan soruşub ki, "əgər siz Ermənistanda hakimiyyəti ələ alsanız, qəlbinizdə “Qarabağda revanş” hissi gizlənməyib ki?!”.

“Ermənistan dövlətinin və Ermənistan ordusunun bugünkü vəziyyəti ayıq düşüncəli heç bir insanın bu cür revanş haqda düşünməsinə, sadəcə, imkan vermir” – deyə cavab verən sabiq prezident onu da bildirib ki, bugünkü sülhü çox ədalətsiz hesab edir: “Rusiya Prezidentinin oktyabrın 19-da məlum təklifi olub. Lakin erməni tərəfi onu rədd edib. Yəni müharibəni tamamilə başqa səpkidə dayandırmaq imkanı var idi, amma Ermənistanın baş naziri belə bir qərarı qəbul etmək məsuliyyətini öz üzərinə götürmədi. Halbuki Ermənistan Baş Qərargahının yazılı raportu var idi ki, biz müharibəni uduzuruq... Nəticədə, biz oktyabr ayının 19-da itirə biləcəyimizdən on dəfə çox itirdik. Üstəgəl daha bir neçə min ölü və yaralı…”.

torpaq
   Şərhlər: 0
Şərh yaz





  • MƏDƏNİYYƏT
  • IDMAN
  • HƏRBİ
  • KRİMİNAL