Biləsuvar rayonu. Ərazisi - 1360 km2. Əhalisinin sayı - 105,1 min nəfər. Yaşayış məntəqələrinin sayı - 1 şəhər və 25 kənd. Əhali sıxlığı – 72 nəfər/km2. Iqtisadi rayon - aran (iqtisadi rayonu). Nəqliyyat vasitəsinin kodu - 12. Telefon kodu – 2529-5-xx-xx. Poçt kodu (Mərkəzi PŞ) - AZ 1300. Biləsuvar rayonu Azərbaycan Respublikasının zəngin tarixi keçmişi olan ərazilərdən biridir. Biləsuvarın qədimliyini sübut edən 10 arxeoloji abidə və orta əsrlərə aid olan memarlıq abidəsi olan Şəhriyar qalası hələ də öz tədqiqatlarını gözləyir. 1288-1290-cı illərdə Qızıl Ordu qoşunlarının Azərbaycana hücumu zamanı Elxani hökmdarı Arqun xanım (1282-1291) hərbi düşərgəsi Biləsuvarda idi. Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasının ikinci cildində Biləsuvar rayonu haqqında verilmiş məlumatda qeyd edilir ki, "Biləsuvar, Piləsuvar - Azərbaycanda şəhər tipli orta əsr yaşayış məntəqəsidir. İran tarixçisi Həmdullah Qəzvininin məlumatına görə Biləsuvaı X əsrdə Büveyhi əmiri Piləsuvar saldırmışdır". XIV əsr feodal çəkişmələri nəticəsində tənəzzülə uğrayan Biləsuvar şəhəri 1828-ci il Türkmənçay müqaviləsinə əsasən iki hissəyə bölündükdən sonra bir hissəsi İranda qalmışdır. Rusiya imperiyası daxilin-də qalan hissəsinin əhalisi 1914-cü ildə Rusiya imperiyası cənub sərhədlərini keçilməz etdikdən sonra səhəddən 20-40 km kənarda ruslar üçün salınmış yaşayış məntəqələrinə və digər ərazilərə köçürülmüşdür. Nəticədə vaxtilə Rusiyadan köçürülmüş əhalinin məskun-lşdığı Puşkin qəsəbəsi mərkəz olmaqla 1930-cu ildə Biləsuvar rayonu təşkil edilmişdir. 1938-ci ildə Biləsuvar adı dəyişdirilərək Puşkin rayonu adlandırılmışdır. 1963-cü ildə ərazisi Cəlilabad rayonu ilə birləşdirilmiş, 1964-cü ildən isə yenidən müstəqil rayon olmuşdur. SSRİ dövləti dağıldıqdan sonra 1991-ci ildən onun tarixi adı özünə qaytarılaraq Biləsuvar adlandırılmışdı. Sabir Nəsiroğlu adlı müəllifdən şərq aləminin tarixini və mədəniyyətini öyrənən "Həmşəhri" cəmiyyəti tərəfindən nəşr olunmuş "Sehrli diyarın sirri" adlı qısaldılmış tarixi monoqrafiyasında və "Həməşəradan gələn səslər" kitabında Biləsuvarın taixi ilə bağlı maraqlı məlumatlar çoxdur. Müəllif tarixi mənbələrə istinad edərək yazır ki, Muğanda xəzərlər, massagetlər və s. tayfalarla yanaşı bilyər və suvarlar da yaşamışdır. O, belə bir nəticəyə gəlir ki, Biləsuvar iki tayfanın - bolqar və suvarların cəmlənib düşmən qarşısında qəhrəmancasına vuruşduğu yer mənasını verir. Daha sonra müəllif qeyd edir ki, "Atlı əsgərlərin və çaparların keçid yeri" toponimi Biləsuvarın toponiminə uyğun gəlir. Biləsuvar toponimin "Belə", "Su", "Var" sözlərindən yarandığını qeyd edənlər də var. Yerli əhali də bu fikrə daha çox üstünlük verir. Bu gün Biləsuvar müstəqil Azərbaycanın inkişaf etmiş yaşayış məntəqələrindən sayılır. Biləsuvar rayonu-nun ərazisi Muğan düzünün cənub-qərb və cənub hissəsini tutur. Ərazisi şimaldan İmişli rayonu ilə 53 km, şimal-qərbdən Saatlı rayonu ilə 23 km, Sabirabad rayonu ilə 20 km, şərqdən Salyan rayonu ilə 23 km, Neftçala rayonu ilə 4 km, cənubdan Cəlil-abad rayonu ilə 54 km, qərbdən isə İran İslam Republikası ilə 64 km məsafədə həmsərhəd olmaqla, ümumi sərhəd dairə-sinin uzunluğu 241 km-dir. Biləsuvar beynəl-xalq gömrük keçid məntəqəsi rayon ərazisində yerləşir. Rayonun ərazisi 1360 kv. kilometrdir. Tarixi araşdırmalar göstərir ki, Biləsuvar rayonunun ərazisindən keçən indiki Bolqar çayı kimi tanınan Biləsuvar çayı bir neçə adla adlandırılmışdır. İran ərazisində bu çayı cürbəcür - Şənbəçay, Adnabazarçay, Bəylər çayı, Şirinsu, Qələbə çayı və s. kimi adlandırmışlar. Amma rəsmi xəritələrdə bu çayın adı həmişə Bolqar çayı kimi göstərilir.
» » Uğurların bol olsun Rüfət, sən bundan da artıq uca zirvələrə layiqsən
torpaq

Uğurların bol olsun Rüfət, sən bundan da artıq uca zirvələrə layiqsən

Biləsuvarımızın ağ saçlı pedaqoqlarından Kamal müəllimlə tanışlığımız  2000- ci ilin əvvəllərinə təsadüf edir. Onun bir ziyalı kimi rayon mətbuatının təssübünü çəkməsi bizi fəaliyyətimizdə ruhlandırmışdır.

 Rəhbərlik etdiyi məktəblə əməkdaşlığımız bu təhsil ocağının uğurlarını yaxından tanış etmişdir. Xüsusilə tədris ili yekunlaşanda, təhsil müəssisələrinin yetirmələrinin ali məktəblərə qəbulda nəticələri açıqlanmasını Kamal müəllim səbirsizliklə gözləyərdi. Bu nəticələr açıqlananda o, şagirlərinin uğuruna sonsuz fərəh duyar, deyirdi: “Ömrü boyu heç bir yetirməsi olmayan müəllimin əmək fədakarlığı yel dəyirmanları ilə vuruşan Donkixodun fədakərlığı kimi bir şeydir.”

47 il şərəfli pedoqoji fəaliyyəti olan Kamal Teymurovun 25 il rəhbərlik etdiyi Səmədabad kənd tam orta məktəbi bu gün də rayonun nümunəvi təhsil ocaqlarındandır. Məktəbin yetirmələrin sorağı müxtəlif sahələrdən gəlir. Bu günlərdə mətbuatdan, sosial şəbəkələrdən adı bizə yaxından tanış olan Rüfət Əsədzadənin bu məktəbdə təhsil almasını eşidərkən bir anlığa Kamal müəllimin yetirmələrinin uğurlarını eşidərkən keçirdiyi fəxarət hissini xatırladıq. Elə onunla keçirdiyimiz görüşdə bu məktəbdə 8 il şagirdlik həyatını yaşayan  Rüfətlə bağlı xatirələr yada düşür. Bu haqda danışarkən o, demişdir:

- Hər birimizdə müəllimin həraətli qəlbinin bir zərrəciyi vardır. Məhz müəllim doğma yudurmuzu sevməyi, hamının rifahı naminə vicdanla işləməyi müdrükliklə və səbrlə bizə öyrətmiş və öyrədir. Əli Almasov adına Səmədabad kənd tam orta məktəbinin kimya-biyalogiya müəllimi Mirzəcanov Eldar Elyas oğlu xoşbəxt müəllim sayıla bilər, çünkü bu gün onun yetirmələrinin sorağı respublikamızın müxtəlif elm və təhsil ocaqlarından gəlir.
Bu yaxınlarda 70 yaşını  qeyd edən Eldar müəllimin sevincini həddi-hüdudu yoxdur. Çünkü bu günlərdə onun  yetirməsi - Əsədzadə Rüfət Nizami oğlu Gənc Müəllimlər Assosasiyasının İdarə Heyətinin sədri seçilmişdir.

Rüfət Əsədzadəin dərin zəkası və elmə olan böyük həvəsi onu Azaərbaycanın Milli Qəhrəmanı M.İbarahinov adına Bağça - Məktəb - Lisey Kompleksinə gətirib çıxarmış və burada orta təhsilini müvəffəqiyyətlə bitirmişdir. Onun gələcəyimizin layiqli gənci kimi formalaşmasında  M.İbarahinov adına Bağça-Məktəb-Lisey Kompleksinin müəllimlərinin də  xidməti böyükdür. Mən rayonumuzda fəalliyət göstərən bu təhsil ocağını başda məktəb rəhbərliyi olmaqla bütün kollektivini təbrik edirəm. Onun bu uğuru bütünlükdə Biləsuvar Rayon Təhsil şöbəsinin uğuru sayılmalıdır.
Bu sevincə məktəbimizin bütün kollektivi qoşulur və deyirik: - Uğurların bol olsun Rüfət,sən bundan da artıq uca zirvələrə layiqsən.!.
 
         Qələmə aldı: Surxay Şahbazov,
         Baş redaktor

   Şərhlər: 0
Şərh yaz




  • MƏDƏNİYYƏT
  • IDMAN
  • HƏRBİ
  • KRİMİNAL